Zegarki militarne, taktyczne, wojskowe

Wobec coraz szerszego spektrum zainteresowań naszych rodaków, w tym także zainteresowań aktywnością na granicy sportu i wojskowości, warto poruszyć temat zegarków militarnych. Należy też zauważyć, że dla tego rodzaju sprzętu stawiane są coraz wyższe wymagania jaki musi on spełniać w trakcie ćwiczeń. Co istotne, tego rodzaju zainteresowania dotyczą też coraz większej grupy Polaków, czego dowodem jest choćby pozytywne przyjęcie idei powstania Wojsk Terytorialnych. Z tego powodu warto prowadzić rozważania w temacie: „zegarki militarne”.
Doskonały, pasujący nie tylko dla tego rodzaju wojsk zegarek zaoferowała ostatnio szwajcarska marka Maurice Lacroix.

Zegarki militarne

Przy rozważaniach na tak zapowiedziany temat, musimy sobie zdawać sprawę, że rozwój zegarków umożliwia coraz szersze stosowanie ich w żołnierskich zajęciach. Taki sposób życia dotyczy z resztą nie tylko żołnierzy, ale także osób z paramilitarnych jednostek i amatorów przygód. Z  drugiej strony chęć używania zegarków militarnych przez wojskowych i podobne im osoby wymusza zmiany w ich konstrukcjach.

Dowodem na to ostatnie twierdzenie jest choćby spopularyzowanie zegarka naręcznego, które nastąpiło w trakcie Pierwszej Wojny Światowej i było wywołane przez żołnierzy frontowych, którzy zegarki kieszonkowe zakładali na nadgarstki.

Z upływem czasu i rozwoju techniki zmieniają się oczywiście wymagania stawiane zegarkom militarnym, co wymusza ich rozwój.

Ikona – Blonex Antymagnetyczny

Przykładem wyrobów opisanych jako: „zegarki militarne” jest na pewno Blonex Antymagnetyczny, który był tworzony dla polskich pilotów, a dziś na pewno nie spełniałby wymogów służby wojskowej. Co ciekawe jest on bardzo poszukiwany przez kolekcjonerów zegarków z Błonia. Był on kierowany do kadry polskich lotników, a wyprodukowany został w limitowanej liczbie, w roku 1969, w Zakładach Mechaniki Precyzyjnej w Błoniu.

Zanim przejdziemy do współczesnych rodzajów zegarków militarnych, czy też inaczej nazywanych taktycznymi, warto zwrócić uwagę, że jedna ze skal dla zegarków ze stoperem, która dziś jest używana „pokojowo” wywodzi się właśnie z wojskowości. Taką skalą jest Telemetr.
Poniżej przedstawione są dwa zegarki marki Zeppelin posiadające skale telemetru i tachometru.

Za pomocą skali telemetru i wskazówki sekundowej (najwygodniej wskazówki stopera) możemy wyznaczyć odległość obserwatora (właściciela zegarka) od miejsca wyładowania atmosferycznego. Rozpoczynając pomiar w chwili błysku i odczytując na skali telemetru upływ czasu w chwili grzmotu, określimy odległość od miejsca wyładowania.
Potrzeba posiadania takiej skali wzięła się z wojskowości, gdzie ważne było ustalenie miejsca ostrzału artyleryjskiego w stosunku do miejsca przebywania obserwatora. Realizacja tego zadania przebiegała w sposób identyczny jak dla wyładowania atmosferycznego.

W dalszej części opracowania chcemy wskazać specjalne własności i wyjątkowe sposoby wykonania zegarków militarnych, taktycznych, czy też ich specjalnych wersji (np. zegarków lotniczych). Pewnie każde z podanych poniżej wymogów było aktualne już przed wielu lat, jednak nie wszystkie były możliwe do realizacji.

1. Wytrzymałość i odporność na… wszystko

„Na obecnym polu walki…” – taki wstęp moglibyśmy usłyszeć na zajęciach wojskowych, zegarki muszą być wytrzymałe i odporne na wszystko.
Przez kolejne lata rozwoju sprzętu wojskowego rozwijały się także zegarki i wymogi stawiane im w przypadku występowania na polu walki. Wytrzymałość takich zegarków jest obowiązkowa, ale ich trwałość zależy także od troski o nie ich właścicieli.

W tym aspekcie można powiedzieć, że troska właściciela o zegarek malała wraz z coraz większą dostępnością wyrobów, oraz ich coraz wyższymi parametrami. Te, na które zwracano największą uwagę, to: wodoodporność, wstrząsoodporność, antymagnetyczność. Obowiązują one cały czas, ale w kolejnych latach parametry dla każdego z wymogów cały czas rosły.

W zakresie wodoszczelności mieści się także odporność na kurz i błoto, ale cenna jest także niewrażliwość na wysokie temperatury i podwyższona w stosunku do standardowej odporność na pola magnetyczne.
W tym miejscu warto zaznaczyć, że wymogi dla zegarków sportowych, które są protoplastem dla zegarków militarnych zdefiniowała szwajcarska marka Alpina.

2. Funkcjonalność użytkowania

Potwierdzeniem potrzeby posiadania funkcjonalnego zegarka jest sam wspomniany powyżej rodowód zegarka naręcznego, ale przykładów poszukiwania funkcjonalnych rozwiązań możemy szukać także i dzisiaj.

Pewnie najlepszym przykładem jest popularny ostatnio pasek typu NATO, który już swoją nazwę bierze z organizacji i znajdującego się na jej wyposażeniu materiału.
W użytkowaniu funkcjonalne są także inne rodzaje pasków, takie jak choćby wykonane z kauczuku, czy paracordu.

3. Czytelność wskazań

Elementem funkcjonalności zegarków jest także ich czytelność wskazań. Jednoznaczny, poprawny  odczyt wskazań na polu walki, czy to w dzień, w półmroku, czy w nocy jest wymogiem oczywistym.

Kontrastowe elementy układu wskazań, substancje luminescencyjne, a w ostatnim czasie także ułatwiające odczyt pałeczki z trytem stały się standardem zegarków militarnych, taktycznych.

4. Wymóg kamuflażu

Od zegarków militarnych wymagamy czytelności wskazań, a z drugiej strony chcielibyśmy, by obecność zegarka nie zdradzała pozycji jego właściciela. Jako, że te wymagania stają do siebie w opozycji, to musimy zrezygnować z ekstremalnego sposobu wypełnienia każdej z potrzeb.

Trzeba też zauważyć, że wymóg kamuflażu obejmuje sposób wykonania wszystkich elementów zewnętrznych zegarka. Brak kontrastu, brak refleksów świetlnych, pasująca do otoczenia kolorystyka.
Dla klasycznych strojów żołnierza, taką kolorystyką jest oczywiście „moro” i w takiej stylistyce także znajdziemy sporo zegarków militarnych.

5. Przydatne dodatki

Podobnie jak w sporcie, także dla zegarków militarnych poszukiwanym wyposażeniem dodatkowym może być stoper. W niektórych zegarka działa on nawet w sposób szczególny – dedykowany konkretnym osobom. Jest nim choćby stoper działający w systemie „FlyBack”. Dla pilotów taki stoper był  narzędziem i ułatwieniem w pilotażu.
Zegarki lotnicze mogą oczywiście stanowić wydzieloną grupę zegarków militarnych.
Przy okazji wskazania stopera trzeba wspomnieć także o skali telemetru, czy tachometru, które są przydatne w wojskowości.

Przymiotem zegarków nurkowych jest obrotowy pierścień dekompresyjny. Taki element może być przydatny także w wojskowości dla odmierzania krótkich odcinków czasu, a w przypadku podziałki kątowej może być pomocą do wyznaczania kierunków geograficznych.

Odmianą obrotowego pierścienia może być suwak logarytmiczny, który jest małym, podręcznym kalkulatorem i może być pomocnym dla przeprowadzenia wielu obliczeń.
W niektórych przypadkach cennym wyposażeniem dodatkowym może być wskazanie faz Księżyca.
Zawsze przydatną w wojskowości jest możliwość określenia swojej pozycji dzięki czujnikowi GPS. Obecność tej ostatniej własności  dotyczy tylko zegarków elektronicznych.

Oczywiście zegarki militarne mogą posiadać także specjalistyczne, czy nawet futurystyczne wyposażenie. Najlepszych przykładów takowych można szukać… na ekranie telewizyjnym w filmie o agencie 007.

Władysław Meller